جانوری که آخر شب به گشت و گذار می رود و سحر به لانه بر می‌گردد
دیده‌بان حقوق حیوانات: «وزغ کویری» گونه‌ای وزغ است که تنها در ایران و در چشمه‌ی «سفیدآب» پارک ملی کویر در استان سمنان زندگی میکند.
در سال 1976، دو زیست‌شناس سوئدی از طرف دانشگاه گوتنبرگ ماموریت یافتند که به روی خزندگان بیابانی ایران تحقیق کنند. «آندره» و «نیلسون»، در حین تحقیق در کنار چشمه سفیدآب وزغ کویری را می‌یابند و پس از تحقیقات مشخص می‌شود که این گونه‌ی جدیدی از وزغ‌هاست که تنها در این نقطه از جهان زندگی میکند.
به گزارش ایسنا آنها در ساعات اولیه شب در حال تصویربرداری از پارک ملی کویر بودند که متوجه صداهایی شبیه به صدای قورباغه در نزدیکی یک چشمه آب شور کویری شدند. تا آن زمان، هیچ گزارشی مبنی بر وجود قورباغه و وزغ در محدوده پارک ملی کویر وجود نداشت و این اتفاق، به نوعی کشف پراکنش جدید از یک خانواده دوزیست محسوب می‌شد که تنها منحصر به پارک ملی کویر در استان سمنان ایران بود.
پارک ملی کویر، علاوه بر وزغ کویری، گونه‌های منحصر به فرد ایرانی دیگر نظیر یوزپلنگ آسیایی، گورخر ایرانی و زاغ بور را نیز در خود جا داده است.
«بهرامعلی ظاهری»، معاون محیط طبیعی و تنوع زیستی سازمان محیط زیست استان سمنان به ایسنا گفت: وزغ کویری از راسته‌ی وزغ‌ها و قورباغه‌ها و از رده‌ی دوزیستان است و این گونه دوزیست منحصر به فرد، تنها گونه‌ی دوزیست زیستمند در پارک ملی کویر استان سمنان است.
وی افزود: دوزیستان مهم‌ترین و بنیادی‌ترین رویدادهای تکامل در تاریخ زمین‌شناسی به شمار می‌آیند و حلقه‌ی اتصال تحول میان ماهیان و خزندگان را تشکیل می‌دهند و این تحول در اندام این جانوران به خوبی نمایان است.
معاون محیط طبیعی و تنوع زیستی سازمان محیط زیست استان سمنان اظهار کرد: نوزادان دوزیستان کاملاً آبزی هستند و مانند ماهی آبشش دارند و پس از ایجاد یک دگردیسی در بدن آنها شش و ریه ظاهر و وارد خشکی و تنفس آنها از هوا انجام می‌شود.
ظاهری تصریح کرد: دوزیستان همانطوری که از نامشان پیداست تکاملشان به گونه‌ای است که برای زندگی در دو محیط خشکی و آبی سازگار شده‌اند و با وجود این‌که می‌توانند در محیط خشکی زیست کنند بدن آنها نیاز مبرم به رطوبت و محیط آبی دارد.
وی ادامه داد: دوزیستان مکانیزمی برای نوشیدن آب با دهان ندارند هم‌چنین ریه‌های آنها کارآیی کافی برای کسب اکسیژن را ندارد از این‌رو این حیوان برای تحقق این دوموضوع نیاز دارد که رطوبت و اکسیژن را از راه پوست جذب کند و برای این منظور باید پوست آنها به طور دائم مرطوب باشد.
معاون محیط طبیعی و تنوع زیستی سازمان محیط زیست استان سمنان وزغ کویری را گونه‌ی اندمیک و بومی پارک ملی کویر در استان سمنان برشمرد و افزود: این گونه دوزیست منحصر به فرد، تنها گونه‌ی دوزیست زیستمند در پارک ملی کویر است.
ظاهری دامنه‌ی پراکنش و حضور این گونه را فقط محدود به اطراف چشمه سفیدآب واقع در ضلع شمالی رشته کوه سفیدآب و در مجاورت محیط بانی سفیدآب و در ناحیه جنوب غربی پارک ملی کویر مرکزی دانست.
وی گفت: از نیازهای زیستی این حیوان و شرایط زیستگاهی آن وجود چشمه پرآب سفیدآب و برکه و نیزار کوچکی است که در چند متری پایین دست چشمه سفیدآب واقع شده است.
معاون محیط طبیعی و تنوع زیستی سازمان محیط زیست استان سمنان با بیان این‌که این گونه همانند سایر گونه‌های زیستمند در مناطق خشک و بیابانی برای مقابله با شرایط سخت و هوای گرم و خشک بیابان تکامل ویژه‌ای یافته است، خاطر نشان کرد: وزغ کویری در آشیان اکولوژیک خود در اواخر شب مشغول به فعالیت و گشت و گذار می‌شود و در حدود سحر و پیش از سپیده صبح به سمت لانه خود پناه می‌برد و اغلب از سوسک‌ها و حشرات از جمله شب‌پره‌ها تغذیه می‌کنند.
گزارش: آذر پژمان خبرنگار ایسنا منطقه سمنان
وزغ کویری