شکار از منظر رفتاری خشونت آمیز!

 

دیده بان حقوق حیوانات: جلسه کارگروه تهیه و تدوین برنامه پیشگیری از ضرب و جرح عمدی با سلاح سرد و نزاع‌های دسته‌جمعی در معاونت اجتماعی و پیشگیری از وقوع جرم قوه قضائیه برگزار شد.

به گزارش ایسنا، در این نشست علی‌محمد زنگانه مدیرکل پیشگیری‌های فرهنگی و اجتماعی معاونت اجتماعی و پیشگیری از وقوع جرم قوه قضائیه، صابری زفرقندی عضو هیئت علمی دانشکده علوم رفتاری و سلامت روان دانشگاه علوم پزشکی ایران و رئیس کارگروه پیشگیری از خشونت معاونت اجتماعی و پیشگیری از وقوع جرم قوه قضائیه و جمعی از اساتید و متخصصین در حوزه خشونت حضور داشتند. وی با اشاره به آمار بیش از 600 هزار نزاع در سال، تشکیل بیش از 70 هزار پرونده به دلیل ضرب و جرح در نیروی انتظامی و خصوصاً ضرب و جرح عمدی با سلاح سرد و نزاع‌های دسته جمعی بیان کرد: طراحی نظام پایش و ارزشیابی برنامه‌های مرتبط با پیشگیری و کاهش خشونت در جامعه برای رسیدن به چشم اندازها اهدافی دارد. رئیس کارگروه پیشگیری از خشونت معاونت اجتماعی و پیشگیری از وقوع جرم قوه قضائیه تصریح کرد: برای دست یازی به این مهم و با عنایت به نظر کارشناسی، خشونت به منزله یک جرم قابل پیشگیری است. در این راستا معاونت اجتماعی و پیشگیری از وقوع جرم قوه قضائیه با همکاری انستیتو روانپزشکی تهران به عنوان مرکز علمی و دانشگاهی محور برنامه‌های مرتبط با خشونت در کشور، متولی شروع کار برای انجام مطالعه تدوین برنامه‏‌های جامع با ابزارهای پایشی و ارزیابی‏ کننده بر اساس زمینه‏‌ها، عوامل پدیدآورنده، دستگاه‏‌های اثرگذار فرهنگی، دستگاه‏‌های متولی و درگیر در پرخاشگری و خشونت شده است.

در ادامه این جلسه علی‌محمد زنگانه مدیرکل پیشگیری‌های فرهنگی و اجتماعی با اشاره به سیمای جرایم و آسیب‌های کشور خاطرنشان کرد: از 10 عنوان اتهامی و جرایم کشور حداقل 4 عنوان آن مرتبط با شقوق مختلف و مظاهر خشونت است. مدیرکل پیشگیری‌های فرهنگی و اجتماعی قوه قضائیه گفت: با توجه به تأکیدات مقام معظم رهبری بر علمی بودن فرآیند پیشگیری از جرم؛ دیدگاه ما در معاونت مشارکت و همکاری همه جانبه با مراکز علمی و دانشگاهی، انجمن‌های علمی و پژوهشگاه‌ها در طراحی مداخلات به منظور پیشگیری از جرایم و آسیب‌هاست و در همین راستا بسیاری از برنامه‌های آینده اداره کل پیشگیری‌های فرهنگی و اجتماعی با توجه به نتایج به دست آمده از جلسات و نشست‌های متعددی که در سال گذشته در قالب کمیته‌های ذیل کمیسیون پیشگیری‌های فرهنگی و اجتماعی برگزار شد، طراحی شده است. زنگانه اظهار کرد: در واقع خشونت به عنوان نقطه آغازین و پیامد بسیاری از جرایم مورد توجه ویژه معاونت اجتماعی و پیشگیری از وقوع جرم قوه قضائیه قرار گرفته است.

محتوای این خبر به خودی خود هیچ ارتباطی با حیوانات ندارد، اما اگر موضوعاتی نظیر کشتن نسنجیده و متعصبانه حیوانات، شکار(شامل انواع و اقسام آن)، «قربانی» کردن، انواع سایر آزارها ، و به طور کلی هرگونه عملی که حیوانات را از نیازمندیهای غریزی و طبیعی خود دور می کند، رفتاری خشن تلقی شود که هست، آن وقت هم باید در آمارهای ارایه شده بالا تجدیدنظر کرد و هم می توان درباره «پیشگیری از خشونت» نه در حد یک مقاله کوتاه و/یا کمیته، که به اندازه صفحات کتابهای متعدد صبحت و بررسی کرد.

در تاریخ 9 مهر، 1393 مطلبی با عنوان «شکارچیان از چه مشکلات روانی رنج می برند؟» به قلم آقای ایمان ابراهیمی که می توانید در اینجا آن را مطالعه کنید منتشر شد. در این نوشتار بطور مختصر و گذرا به روانشناسی شکارچیان و به اختلالاتی نظیر سلوک و شخصیت ضداجتماعی و نیز مکانیسم دفاعی جابجایی برای تحلیل روحیات این افراد اشاره شد. نظریه های مختلفی درباره خشونت از سوی متفکران در تمام دنیا مطرح شده است. «نظریه کلاسیک فروید»، «نظریه شخصیت اقتدارطلب»، «نظریه تاثیر نمایشی»، «نظریه ناکامی در روان شناسی اجتماعی» و…

آسیب شناسی خشونت در جامعه ما، تلفیقی از دو نظریه «تاثیر نمایشی» و «ناکامی در روان شناسی اجتماعی» است. در روان شناسی اجتماعی، بحث تاثیر نمایشی به این شکل مطرح می شود که دیدن بعضی از صحنه ها، ارتکاب آن اعمال را برای انسان سهل تر می کند و درواقع، انسان را به طور طبیعی به اجرای آنها سوق می دهد. به طور مثال، فردی که از صبح تا شب، صحنه های خشن و برخودآمیز می بیند، توسل به خشونت برایش عادی می شود. یا شخصی که شغلش ذبح حیوانات است بدون تردید به تدریج کشتن را امری عادی تلقی می کند. کسی که با طرز استفاده کارد به صورت حرفه ای آشنا می شود، بطور طبیعی آماده بهره برداری از آن هم خواهد بود! چه تعداد از کودکان و نوجوانان ما شاهد جرثقیل، طنابِ دار و اعدام کردن بودند؟ تماشای مکرر این صحنه های خشونت آمیز، اغلب به تکرار آن اعمال از سوی کودکان منجر می شود.

«نظریه ناکامی در روان شناسی اجتماعی» به این معنا است که وقتی انسان می تواند چیزی را بدست آورد و انتظار دستیابی به موقعیت بهتری را دارد مانند اسباب بازی برای بچه و زندگی، شغلی و… برای بزرگسالان که ارزشمند تلقی می شوند، احساس کامیابی می کند اما هنگامی که به خواسته و هدف خود نمی رسد، احساس می کند که او را از این کار منع می کنند و آن را ناکامی تلقی می کند. پس، ناکامی خیلی سریع منجر به بروز خشونت می شود. درواقع، یکی از گرایشهای انسان پس از ناکامی، میل به خشونت است. بر همین اساس، افرادی که جنبش های اجتماعی، ناآرامی های خیابانی، شورش ها و مسایلی از این دست را بررسی می کنند اغلب این نظریه را بکار می گیرند.

پرسش بنیادی تر دیگری نیز مطرح است که آیا خشونت ریشه در ذات انسان دارد؟ آیا انسان بطور ذاتی در جستجوی صلح است؟ یا انسان موجودی است که هر دو ظرفیت خشونت و صلح طلبی در او نهفته است. هدف از طرح چنین بحث هایی یافتن راه هایی است که از طریق آنها بتوان خشونت را کنترل یا از بین برد، و جامعه ای را ساخت که اساسش بر صلح و آرامش بنا شده باشد. اگر این فرضیه را بپذیریم که خشونت در ذات انسان است، و این دیدگاه را نیز قبول کنیم که تغییر ذات اگر غیرممکن نباشد کار بسیار دشوار و نیازمند زمان است، آن وقت باید در جستجوی راه هایی باشیم که بتوانی این ذات خشونت گرا را کنترل کند. در جوامع مدنی، جرایم و تنبیهات قانونی تمهیداتی هستند که برای کنترل رفتار خشونت آمیز انسان به کار گرفته می شوند. صلح گرایی ذاتی انسان سوی دیگر این طیف است. اگر این فرضیه را بپذیریم که انسان بطور ذاتی در جستجوی صلح است، آن وقت خشونت می تواند انحرافی تلقی شود که زاده شرایط غیرعادی محرومیت، رنج، عجز یا ناامیدی است. در چنین صورتی باید به دنبال تغییر شرایط غیرعادی اجتماعی باشیم که مولد خشونت هستند. شواهد تاریخی نشان می دهد که انسان به همان اندازه که دارای ظرفیت عمل خشونت آمیز است ظرفیت عمل صلح آمیز و سازنده را هم دارد. به عبارت دیگر، انسان در میان دو سر طیف خشونت گرایی و صلح گرایی در نوسان است. یکی از عوامل موثر در تعیین مسیر حرکت انسان از خشونت گرایی به صلح گرایی تغییر شرایط عینی-اجتماعی است…

پرداختن به موضوع خشونت، به طور کلی، و بررسی شکار بعنوان جلوه ای از رفتار خشونت آمیز به همین جا ختم نمی شود. این کار شاید قبل از هر چیز نیازمند «آتش بس شکار» است. شرایطی که طی آن هم شکارچیان پس از این همه فعالیت به خود کمی استراحت بدهند!! و هم ما از اینکه محیط بانان و حیوانات ما چند صباحی در امنیت و آرامش هستند  نفسی راحت بکشیم. سپس، به بررسی این پدیده بپردازیم که آیا می توان ذات صلح گرایی درون آنها را دوباره فعال کرد یا خیر…