Subscribe: RSS Twitter

دیده بان حقوق حیوانات: خرس سیاه آسیایی که مردم بومی به آن ‘مم’ می گویند شهرستان نیکشهر را به سبب داشتن شرایط مناسب، به عنوان زیستگاه اصلی خود انتخاب کرده و اغلب در مناطق مختلف بخصوص ارتفاعات بخش مرکزی به زندگی آرام خود ادامه می دهد.

به گزارش بخش اخبار سازمان حفاظت محیط زیست، خرس سیاه آسیایی (هیمالیا) با نام علمی (ursus thibetanus) متعلق به خانواده ursidae دارای جثه ای متوسط در بین گونه های دیگر خرس ها و طول بدن این جانور با توجه به شرایط محیطی و نوع تغذیه، از ۱۳۰ تا ۱۸۰ سانتی متر متغیر است.

وزن خرس سیاه در منابع مختلف متفاوت ارائه شده است. برای نر های بالغ ۱۶۰-۹۰ کیلوگرم و برای ماده ها ۱۳۰ تا ۷۰ کیلوگرم که البته به نوع تغذیه خرس ها و شرایط محیطی بستگی دارد.
وزن توله خرس ها بین پنج تا ۳۰ کیلوگرم متفاوت است اما به طور متوسط در حدود ۱۰ کیلوگرم وزن دارند. دم خرس سیاه بسیار کوتاه و حدود ۷ الی ۱۰ سانتیمتر است و از دور به زحمت دیده می شود.
ارتفاع بدن جانور نیز به حدود ۹۰ سانتیمتر می رسد. چشمها ریز و نزدیک به هم هستند و موهای بدن آن بلند است. مردم بومی جنوب سیستان و بلوچستان بویژه منطقه نیکشهر به خرس سیاه آسیایی با توجه به جثه بزرگی که دارد به آن ‘مم’ می گویند.

شکل ظاهری بدن خرس سیاه شبیه خرس قهوه ای ولی ترکیب بدنی آن سبکتر و ظریفتر و دست و پاهای این جانور دارای پنج انگشت با ناخن های تیز و قوس دار است که این مساله کمک می کند تا بتواند براحتی از تنه درختان و صخره های صعب العبور بالا برود ، از مشخصات بارز این جانور وجود لکه سفید رنگ به شکل ۷ و هلال مانند روی سینه اش است.
گوش های این جانور بیضی شکل و بلند و پاهایش لاغرتر و بلندتر و بخش جلویی بدن از بخش عقبی قوی تر است بدلیل کوتاه بودن دستها نسبت به پاها سرعت حرکت این جانور در سرازیری کمتر از حرکت در سربالایی است حس بویایی این جانور بسیار قوی تر از حس شنوایی و بینایی آنهاست.

تولید مثل:
خرس سیاه در سن ۳ -۴ سالگی به بلوغ جنسی می رسد و زادآوری را شروع می کند البته تا زمانیکه توله ها با مادر زندگی می کنند جنس ماده تمایلی به آمیزش ندارد. جفت گیری عموما در اواسط فصل تابستان شروع می شود در این مدت نر و ماده چند روز با هم زندگی می کنند طول دوره بارداری خرس سیاه متفاوت است ولی معمولا ۷ – ۸ ماه طول می کشد. زایمان در اواخر فصل زمستان صورت می گیرد و غالبا دو قلوزا و توله ها در بدو تولد بسیار کوچک و نارس هستند و حدود ۵۰۰ گرم وزن دارند و فاقد مو و صورتی رنگ اند و تا یک ماه چشم هایشان بسته است وبسیار آسیب پذیر هستند.
دوره شیر خوارگی توله خرس در حدود شش ماه طول می کشد. توله ها تا دو سالگی وابسته به مادر هستند و با توجه به اینکه مهارت لازم را در سال اول زندگی برای گریز و مقابله با دشمن ندارند، نیاز به حمایت بیشتر توسط خرس مادر را دارند.
خرس ها معمولا’ هر دو سال یک بار زاد آوری می کنند به شرطی که بچه های همان سال تلف نشده و از بین نرفته باشند در غیر این صورت می توانند همان سال نیز جفتگیری کرده و باردار شوند ومتوسط طول عمر این حیوان در حدود ۳۰ سال است.
با توجه به این مسایل می توان دریافت که این جانور دارای استراتژی تولید مثل مطلوبی نبوده و این مساله باعث به خطر افتادن نسل این حیوان شده است.
مدیر کل حفاظت محیط زیست سیستان و بلوچستان در خصوص پراکنش جهانی خرس سیاه آسیایی گفت: پراکنش این گونه در سطح وسیعی از قاره آسیا گزارش شده است و عمدتا’ جنوب، جنوب شرق و شرق آسیا را شامل می شود.
خسرو افسری افزود: این گونه در نواحی کوهستانی جنوب شرقی ایران ، پاکستان ، افغانستان، شمال هندوستان، نپال، بوتان، چین، لائوس، تایلند، کامبوج و ویتنام هم دیده شده و حتی به صورت موردی در تایوان هم گزارش شده است.
وی بیان کرد: اخیرا’ با توجه به مطالعات صورت گرفته، چهار زیر گونه از این جانور در سطح قاره آسیا مشخص شده و زیر گونه ای که در ایران زیست می کند از نوع ursus thibetanus gedrosianus است.
او در زمینه پراکنش خرس سیاه در ایران گفت: پراکنش این جانور در کشور ایران محدود به مناطق جنوب شرق شامل استان های کرمان، هرمزگان و سیستان وبلوچستان است.
وی افزود: در استان کرمان در مناطقی از شهرستان های جیرفت و کهنوج و در استان هرمزگان نیز در ارتفاعات بشاگرد گزارش شده است.

افسری اظهار داشت: خرس سیاه آسیایی در استان سیستان و بلوچستان از پراکنش بیشتری برخوردار است و در ارتفاعات شهرستان های نیکشهر، چابهار ، سرباز، کوه بیرک سراوان، خاش و بزمان ایرانشهر گزارش شده است.
وی افزود: بیشترین جمعیت این گونه در سالهای اخیر در شهرستان نیکشهر گزارش شده است.

زیستگاه و شرایط اقلیمی؛
انتخاب محل در زیستگاه و یا نحوه استفاده از آن ارتباط مستقیمی با آب، پوشش گیاهی، پناهگاه، امنیت، منابع غذایی و توزیع جوامع انسانی در منطقه دارد.
شرایط اقلیمی رابطه مستقیمی با محل زیست خرس سیاه دارد و در بلوچستان در مناطقی که پوشش گیاهی ‘داز و خرما’ وجود دارد مستقر می شود یعنی خرس ها در طول سال با توجه به شرایط محیطی در مناطق مختلفی به زندگی و استراحت می پردازند.
رییس اداره حفاظت محیط زیست نیکشهر در این باره گفت: در این منطقه خرس ها از اواسط اسفند تا اواخر خرداد ماه که هوا گرم است مناطقی را برای استراحت روزانه انتخاب می کند که خنک تر باشد.
در این موقع از سال بیشتر در ارتفاعات بالاتر و در لانه هایی که شیب آن به سمت مغرب باشد و تا اواسط روز آفتاب به آن نقطه نمی تابد و بیشتر در داخل پوشش گیاهی که در این دره ها قرار دارد، زیست می کنند.
‘حامد آق آتابای’، مهمترین دلایل وجود تعداد زیستگاه های خرس سیاه یا مم در سطح شهرستان نیکشهر را ‘بکر بودن مناطق و وجود منابع غذایی فراوان’ در منطقه ذکر کرد.
وی اظهار داشت: بر اساس مطالعات انجام شده مناطق زیست این جانور در شهرستان نیکشهر ‘داروکان و ارتفاعات اطراف این روستا، شوشین و اسلام آباد و مخت، ارتفاعات شالمال، آبند و دره زندانی، کوشات، جوزدر و ملوران، کارچان، کوه نران و کهیری، جکان ارتفاعات روستای تواران و چاهان وهمچنین ارتفاعات رمش در بخش فنوج است که بیشتر این زیستگاهها در بخش مرکزی شهرستان نیکشهر واقع شده است.

_________________

گزارش از میلاد جهانتاب

Leave a Reply


© ۱۳۹۷ دیده بان حقوق حیوانات – ایران · Subscribe: RSS Twitter · Animal Rights Watch - IRAN