دیده بان حقوق حیوانات/ غزل حضرتي*: سازمان عريض و طويل حفاظت محيط زيست، مديران و روساي زيادي به خود ديده است، از روزهاي آغاز به كار اين سازمان در سال 1350، كه به نام سازمان شكارباني و نظارت بر صيد به سازمان حفاظت محيط زيست ناميده شده بود تا حال حاضر كه 42 سال از روز آغاز به كار اين سازمان حفاظتي مي گذرد، 9 رييس به خود ديده است، زنان و مرداني كه در دوره هايي كوتاه و بلند سكان اين سازمان را در دست گرفتند و هركدام زماني كه به سازمان آمدند از بي مديريتي مدير قبلي ناليدند و سازمان را خرابه يي ديدند كه به آنها تحويل داده شده است.
در كمتراز يك ماه آينده قرار است دهمين رييس سازمان كه يكي از معاونان رييس جمهور هم محسوب مي شوند، معرفي شود. تا پيش از اعلام رسمي از سوي دولت تدبير و اميد، تنها گمانه زني درباره كابينه است كه به گوش مي رسد، اما همين گمانه زني هاست كه در نهايت به واقعيت مي پيوندد.
روساي احتمالي سازمان چه كساني اند
در ميان اسامي اي كه براي رياست سازمان، از سوي ستاد روحاني مطرح اند، بيش از همه نام معصومه ابتكار به چشم مي آيد، رييس 8 ساله سازمان در دولت اصلاحات، كانديدايي كه هم ستاد روحاني شايد بيشتر به انتخاب او براي اين سمت چشم دارند و هم فعالين محيط زيست مي خواهند كه او براي بار دوم رييس سازمان شود.
معصومه ابتكار از جمله نخستين زنان وارد شده به دولت در سال 76 بود، تنها مدير زني كه 8 سال رياست سازمان را در دست داشت. او با مدرك دكتراي ايمونولوژي از دانشگاه تربيت مدرس، سكانداري سازمان محيط زيست را به دست گرفت. مديريت بر سازمان محيط زيست تنها سابقه اجرايي او نبود، حضور در شوراي شهر تهران به مدت 7 سال در جايگاه نماينده شهر تهران از ديگر سوابق اجرايي اوست. رياست كميته محيط زيست شورا در ادامه مجموعه مديريت هاي ابتكار در حوزه محيط زيست بود. رياست ابتكار بر سازمان در دولت اصلاحات اگر چه از دوره هايي بود كه فعالين محيط زيست اكنون به نيكي ازآن ياد مي كنند و خواهان بازگشت به همان روزها هستند، اما در زمان خود مورد انتقادات بسياري قرار گرفته بود. صادر شدن مجوزهاي شكار در زمان اين رييس محيط زيستي از مواردي است كه مورد انتقاد منتقدين قرار گرفته بود و هست. اما انتخاب ابتكار به عنوان معاون رييس جمهور و رييس سازمان، از نگاه بسياري از فعالين اين حوزه جاي ترديد دارد. بحث هاي ابتكار در شورا مبني بر آلودگي هوا و اثرات پارازيت بر سلامتي شهروندان تهراني از موارد رد صلاحيت او در شوراي چهارم بوده، مواردي از اين دست و نگرش هاي اصلاح طلبانه پس از سال 88، برخي از كارشناسان اين حوزه را درباره انتخاب اين بانوي مدير دچار ترديد مي كند. از سويي ديگر، برخي كارشناسان انتخاب مديري زن براي اين سازمان را انتخابي مناسب مي دانند و مدير زني كه بتواند در اين حوزه فعاليت كنند را نمي شناسند جز معصومه ابتكار.
محمدرضا تابش: رييس فراكسيون محيط زيست مجلس نهم، نماينده اردكان و اصلاح طلبي است كه با مدرك دكترا در رشته مهندسي منابع طبيعي، از گزينه هاي احتمالي ورود به سازمان محيط زيست است. اين نماينده مجلس كه بيش از بقيه گزينه هاي احتمالي از لحاظ تحصيلات و تخصص به اين سازمان نزديك است، يكي از چند گزينه با احتمال بالاي ورود به سازمان محيط زيست است.
عده يي معتقدند در صورتي كه دكتر ابتكار رييس سازمان نشود، محمدرضا تابش، رييس آينده سازمان خواهد شد و برخي ديگر مي گويند كابينه دولت اميد قرار نيست از ميان مجلسي ها انتخاب شود. اين نماينده 55 ساله، زماني عضو هيات مديره سازمان پارك هاي تهران بوده و به خاطر تخصص اش با كارشناسان بسياري در ارتباط است، اما مانند گزينه پيشين، پست هاي اجرايي آنچناني نداشته و نمايندگي مجلس بالاترين جايگاه شغلي او بوده است. داشتن نسبت خويشاوندي با رييس دولت اصلاحات، ترديد را براي ورود او به اين سازمان و معاونت رييس جمهور بيشتر مي كند.
اصغر محمدي فاضل: معاون محيط طبيعي بركنارشده سازمان محيط زيست در دولت دهم، از ديگر گزينه ها براي ورود به پرديسان است. برخي از كارشناسان اين حوزه، بركناري فاضل را به دليل ضعف در مديريتش مي دانند و برخي ديگر، موضعگيري صريح در مقابل ايده احمدي نژاد براي واگذاري جنگل ها و مقاومت در مقابل مافياي شكار غيرقانوني و زمين خواري را از دلايل بركناري اش توسط محمدي زاده مي دانند.
فاضل تنها گزينه از ميان چند گزينه سازمان محيط زيست است كه داراي دكتراي محيط زيست است، عضويت در هيات علمي دانشگاه محيط زيست هم از ديگر سوابق علمي محيط زيستي او به شمار مي آيد. از نگاه كارشناسان، فاضل يك تنه در برابر متقاضيان شكار در طبيعت فرسوده و زخم خورده ايران ايستاده بود و اين نگاه به اين مدير زيست محيطي، شانس ورود مجدد به سازمان اين بار در مقام رييس سازمان را مي دهد. اما عده ديگري معتقدند فاضل كاريزماي معاونت رييس جمهور را ندارد، او در مديريتش به عنوان معاون محيط طبيعي نتوانسته بود تمام قد ظاهر شود، رياست سازمان نياز به مديري قوي تر از فاضل دارد.
سيد محمد مجابي: گزينه يي كه شايد در ميان گزينه هاي برتر رياست سازمان، شانس كمتري براي انتخاب شدن دارد. مديريت محيط زيست با گرايش اقتصاد محيط زيست خوانده است و بالاترين سمت او معاون توسعه مديريت و امور مجلس سازمان حفاظت محيط زيست است، سمتي كه باعث مي شود او هم در ميان ديگر گزينه هاي ورودي به برج پرديسان بماند. مجابي در سال هاي 78 تا 84 در اين سمت بود و ممكن است يكي از مواردي كه باعث شده او در ميان گزينه هاي جدي سازمان هر چند نزديك به انتهاي ليست، قرار گيرد همين سابقه باشد. در رزومه اين مدير محيط زيستي، دريافت لوح تقدير از رييس سازمان درباره افتتاح موزه تنوع زيستي در سال 83 هم به چشم مي خورد.
فعالين محيط زيست اما در نظرسنجي كه يكي از كارشناسان در وب سايتش براي رياست سازمان محيط زيست به راه انداخته است، شركت كردند. معصومه ابتكار، بالاترين راي را در ميان اين طيف از فعالين به دست آورده است. اصغر محمدي فاضل، سيد محمد مجابي، محمدباقر قاليباف و محمدرضا تابش، 5 گزينه اول فعالين اين حوزه اند براي به دست گرفتن رياست سازماني كه در اين 8 سال از نگاه آنان لطف چنداني به طبيعت و محيط زيست ايران نكرده است. قابل اشاره است كه ابتكار با تفاوت زياد با ديگر گزينه ها رتبه اول را دارد.
مديران محيط زيستي، در صف رياست
اين 4 گزينه مطرح رياست سازمان حفاظت محيط زيست اند، اما غير از اين 4 نفر، اين كرسي رياست، گزينه هاي ديگري هم دارد، گزينه هايي كه شايد تمايل زيادشان به تكيه زدن بر اين كرسي، بيشتر از احتمال انتخاب شان براي معاونت رييس جمهور باشد.
يوسف حجت، رضا مكنون، علي محمد نوريان، مجيد مخدوم، مجيد عباس پور، انوشيروان نجفي و ذكريا يازرلو گزينه هاي ديگري اند كه براي ورود به سازمان مطرح شده اند، اما يكي از نامزدها خودش تمايل ندارد وديگري كه تمايل دارد احتمال انتخابش پايين است.
عده يي هنوز به احتمال به دست گرفتن سكان محيط زيست توسط شهردار تهران كه يكي از 7 كانديداي رياست جمهوري هم بود، فكر مي كنند. قاليباف كه در برنامه هاي رياست جمهوري خود برنامه محيط زيستي هم ارائه داده بود، ازنگاه برخي از محيط زيستي ها گزينه مطلوب رياست سازمان است، اما عدم تمايل وي براي تصدي اين پست، اميد اين دسته را مايوس كرده است.
دكتر محمدباقر صدوق، مشاور كنوني رييس سازمان حفاظت محيط زيست و عضو كميته پژوهشي مركز تحقيقات استراتژيك مجمع تشخيص و معاون پيشين سازمان، مدير خوشنامي كه محيط زيستي ها از آمدن او استقبال مي كنند، مديري كه كسالت جسماني او را از فكر كردن به رياست سازمان دور نگه داشته است. عده يي از فعالان معتقدند اگر صدوق هم در ميان نامزدهاي منتخب پرديسان بود، بدون شك در ميان يكي از 3 گزينه اول انتخاب قرار داشت.
مجلس، رييس پيشنهاد مي دهد
تنها فعالان محيط زيست و كارشناسان حوزه نيستند كه به فكر پيشنهاد گزينه موردنظرشان به رييس جمهور يازدهم اند، نمايندگان مجلس هم مي خواهند رييس سازمان يكي از مجلسي ها باشد، شايد با مشكلاتي كه بين مديران سازمان و اعضاي فراكسيون محيط زيست مجلس درباره پيش بردن اهداف زيست محيطي در مجلس نهم پيش مي آمد، دليل محكمي باشد بر اينكه اين بار اعضاي فراكسيون مي خواهند يكي از خودشان سكاندار شود تا عدم هماهنگي بين اين دو حوزه مديريتي بيش از اين مشكل ساز نشود.
قرار است فراكسيون محيط زيست مجلس طي نامه يي به رييس جمهور منتخب، اعضاي پيشنهادي خود را معرفي كند، اين اعضا كساني نيستند جز محمدرضا تابش نماينده مردم اردكان و رييس اين فراكسيون، انوشيروان محسني بندپي نماينده مردم نوشهر و چالوس در مجلس هشتم و مهرداد لاهوتي نماينده لنگرود.
محيط زيست از نگاه ناصر كرمي، كارشناس محيط زيست و روزنامه نگار، سازماني است كه بايد مديريتش به زنان سپرده شود. او معتقد است در بيشتر كشورهاي دنيا، زنان سكاندار سازمان هاي محيط زيستي و وابسته به طبيعت اند، از ميان كارشناسان و مديران اين حوزه قريب به اتفاق شان زن هستند تا مرد. اما اين مساله در كشور ما جايي براي تامل ندارد. او احتمال ورود ابتكار به سازمان را بيشتر از بقيه گزينه ها مي داند و به «اعتماد» مي گويد: «رييس آينده سازمان با احتمال 80 درصد، معصومه ابتكار است.»
آنچه بيش از گذشته واضح است، اين است كه سازمان در حال حاضر به مديريتي قوي نياز دارد، آنقدر قوي كه بتواند حمايت هاي محيط زيستي رييس جمهور را بيش از پيش از آن خود كند تا ديگر نه تنها شاهد رخدادهاي ضد محيط زيستي نباشيم، كه مصوباتي در جهت حمايت از آنچه از محيط زيست كشور باقي مانده است، تصويب شود. سازمان تا به حال مديري كه تحصيلات و تخصصي مستقيم با اين حوزه داشته باشد به خود نديده است، ظاهرا فعلاآنچه مهم است توان مديريتي افراد است و جلب هر چه بيشتر حمايت هاي نخستين قدرت اجرايي كشور.
