نویسنده: تحریریه 3

دیده بان حقوق حیوانات: “مدیرانجمن دیده بان کوهستان گفت: در شرایطی که تصرف های انسانی، راه را بر دسترسی زمستانی حیوانات کوه‌زی به نقاط گرم‌تر مانند دشتها بسته است وظیفه‌ی اخلاقی ما است که این مخلوقات زیبا را در حمایت خود بگیریم.” 

عباس محمدی در گفتگو با خبرنگار مهر با بیان این مطلب به مردم توصیه کرد: از شکار و هرگونه آزار حیواناتی که به کوهپایه ها و اطراف مناطق مسکونی نزدیک می شوند، خودداری کرده و با شکارچیان غیر مجاز برخورد کنند.

به گفته وی، مردم حتی اگر استثناً با حیوان خطرناکی برخورد کنند با کمی تدبیر می توانند آن را دور کنند یا خودشان از آن دور شوند.

محمدی اظهار داشت: بایستی به دیگران آموزش دهیم تا با حیات وحش رفتار مهربانانه داشته باشند زیرا در زمستان، پرندگان مهاجر به مهمانی سرزمین ما می آیند و بسیاری از پستانداران باردار هستند.

وی افزود: باید در حد توان خود به تغذیه ی حیوانات کمک کنیم؛ ریختن دانه برای پرندگان و پخش علوفه برای علف خواران می تواند بخشی از این کمک ها باشد البته بدیهی است که کارهای حمایتی ما نباید سبب بدعادت شدن یا تغییر الگوی طبیعی تغذیه ی جانوران شود؛ برای اجرای اصولی این گونه برنامه ها بهتر است با اداره ها و پاسگاه های سازمان حفاظت محیط زیست تماس گرفت.

به اعتقاد مدیر انجمن دیده بان کوهستان جذب کمک مالی از گروههای کوه نوردی، کارخانه‌ها و سازمانهای بزرگ و دیگر ارگانها برای تهیه ی علوفه و دانه و اجرای برنامه های خانوادگی برای پخش آنها می تواند یکی از هدف های ورزشی و گردشی طبیعت دوستان در فصل زمستان باشد.

محمدی تصریح کرد: دشواری تغذیه در محیط های طبیعی، محدود به روزهای برفی نیست و تا رویش گیاهان در بهار و البته در شرایط خشکسالی های تابستانی هم چنین مشکلی وجود خواهد داشت بنابراین تلاش برای حفظ زیستگاههای طبیعی، بهترین راه برای حفاظت حیات وحش است.

دیده بان حقوق حیوانات: “خبرگزاری فارس: حمله هزاران ماهی گوشتخوار به سواحل پر گردشگر غرب برزیل، صنعت گردشگری این منطقه را تحت تاثیر قرار داد.”

به گزارش خبرگزاری فارس،‌ به گفته مقامات استان «ماتو گروسو» برزیل، طی دو هفته گذشته بیش از 15 گردشگر توسط این ماهی‌ها که «پیرانا» نامیده می‌شوند مورد حمله قرار گرفته و مجروح شده‌اند.

به گفته بخش مراقبت‌های ویژه مجموعه‌های گردشگری ساحلی در غرب برزیل، تاکنون هیچ یک از گردشگران کشته نشده‌اند تنها تعدادی انگشت‌های خود را از دست داده و عده‌ای دیگر از ناحیه پا جراحت‌ دیده‌اند.

به گفته کارشناسان، پیراناها معمولا در رودخانه‌های نواحی بیرونی شهر دیده می‌شدند اما این گروه برای نخستین بار در سواحل داخل شهر به شناگران حمله ور شده‌اند.

شهرداری منطقه «کاسرس» در استان «‌ماتو گروسو» به منظور مطلع ساختن گردشگران از وجود گروه پیراناها، اقدام به نصب پوسترهای بزرگ در نقاط مختلف شهر کرده است.

پیراناها یا ماهی‌های گوشتخوار، از جمله حیوانات دریایی خطرناکی هستند که با حمله به شناگران در خطوط ساحلی حتی موجب مرگ آن‌ها نیز می‌شوند.

دیده بان حقوق حیوانات: پیرانا ها از جمله ماهیان گوشتخوار آب شیرین  هستند که در رود آمازون و انشعابات آن زیست می کنند.

دیده بان حقوق حیوانات: کوچ پرندگان به تالابهای چهارمحال بختیاری که دارای اقلیم و طبیعت منحصر به فردی هستند، راز جذابیت این تالابهاست.

به گزارش خبرنگار مهر، با شروع پاییز و درست زمانی که هوا کمی روبه سردی می گذارد، بسیاری از دوستداران طبیعت و علاقمندان پرندگان کوله بار خود را می بندند و با سفر به سواحل شمالی یا جنوبی کشور یا با رفتن به یکی از 252 تالاب ایران به نظاره مهاجرت پرندگان می نشینند.

در این بین کسانی که اطلاعات گسترده تری درباره پرندگان دارند می دانند که گونه های مختلفی از پرندگان هم وجود دارند که بسیار کم نظیر هستند و در زیستگاههای ویژه ای در ایران زندگی می کنند و برای تماشای آنها اختصاصاً باید به تالابهای خاصی سفر کرد که تالابهای بی نظیر استان چهار محال و بختیاری از این دست هستند.

افشین زارعی، فعال محیط زیست در گفتگو با خبرنگار مهر افزود: منطقه چهار محال و بختیاری با در اختیار داشتن طبیعت زیبا و بکر، در فصول بهار، زمستان و تابستان، پذیرای پرندگان مهاجر بوده و بخش های عمده ای از رشته کوههای زاگرس در این استان واقع شده است که عاملی مهم در تنوع اقلیمی و به تبع آن تنوع زیستی کم نظیر این استان محسوب می شود.

به گفته وی، در سطح استان چهار محال و بختیاری تالاب ها و آبگیر های متعددی وجود دارد که هریک میزبان تعداد زیادی از پرندگان می باشند که در این بین دو تالاب گندمان و چغاخور از مهمترین مناطق برای پرندگان مهاجر و زمستان گذران ایران محسوب می شود همچنین این دو تالاب جزیی از 105 منطقه مهم پرندگان (IBA) معرفی شده برای ایران هستند.

زارعی اظهار داشت: در کنار این دو منطقه پر اهمیت تالاب سولقان نیز نقش مهمی در حفظ و بقای برخی از پرندگان زادآور و مهاجر بر عهده دارد در ادامه توضیح مختصری از سه تالاب فوق الذکر به همراه پرندگان شاخص¬شان آمده است.

وی افزود: پرندگانی که در تالاب گندمان و اطراف آن می توان مشاهده کرد کشیم کوچک، حواصیل ارغوانی، بوتیمار کوچک، سنقر تالابی، سنقر گندم زار، اردک سرسبز، خوتکا ابرو سفید، آبچلیک پا سرخ کبک، چارخو (چنگر نوک سرخ)، پرستو (بادخورک معمولی)، زنبور خوار، چکاوک گندمزار، پیپت نوک دراز، سنگ چشم خاکستری کوچک هستند.

زارعی یادآور شد: سارگپه پابلند، چکاوک آسمانی، زردپره سرسیاه، کشیم بزرگ، کشیم گردن سیاه، دارقاز (باکلان بزرگ)، حاجی لک لک، کفچه نوک، عقاب ماهیگیر، حواصیل خاکستری، پاشلک، کاکایی سرسیاه، پرستو دریایی تیره، سلیم طوقی کوچک، اردک ارده ای پرندگانی که در تالاب چغاخور و اطراف آن می توان مشاهده کرد هستند.

به گفته این فعال محیط زیست، تالاب سولقان با احداث سد سولقان که با هدف تأمین آب مورد نیاز کشاورزی احداث شد، این تالاب به یک دریاچه دائمی تبدیل شد و در حال حاضر در کل سال میزبان طیف متنوعی از انواع پرندگان آبزی و کنارآبزی است کشیم گردن سیاه، خوتکا، اردک نوک پهن، اردک تاجدار، اردک سرحنایی، اردک بلوطی، دلیجه، خروس کولی دم سفید، گیلانشاه دم سیاه، آبچلیک دودی، پرستوی شکم سفید، سنگ چشم دم سرخ پرندگانی هستند که در تالاب سولقان و اطراف آن می توان مشاهده کرد.

وی در ادامه گفت: پرندگانی که در پارک ملی و منطقه حفاظت شده تنگ صیاد مشاهده می شود شامل عقاب طلایی، سارگپه معمولی، کبک، تیهو، طرقه چکاوک، سینه سرخ ایرانی، چکچک پشت سفید، زردپره مزرعه، سار، کلاغ کوهی نوک سرخ، گنجشک سینه سیاه، چلچله کوهی، چکاوک شاخدار، دم سرخ معمولی، طرقه بنفش هستند.

به گفته زارعی، پرندگانی که در منطقه حفاظت شده سبزکوه می توان مشاهده کرد سارگپه پا بلند، دلیجه معمولی، کبک دری، کبوتر جنگلی، مرغ حق، شبگرد معمولی، سنگ چشم دم سرخ، سنگ چشم سر حنایی، مگس گیر خالدار، چرخ ریسک بزرگ، کمرکولی کوچک، جی جاق، کلاغ کوهی نوک سرخ، چکچک کوهی، پری شاهرخ، زیرآبروک، زردپره مزرعه هستند.

وی سنگ چشم سر حنایی، زیرآبروک، چکچک کوهی، طرقه آبی، سسک بیدی سبز، پری شاهرخ، جی جاق، مگس گیر خالدار، کوکو، دلیجه معمولی، زنبورخوار، دارکوب سر سرخ، سسک گلوسفید پرندگانی که در منطقه حفاظت شده هلن می توان مشاهده کرد معرفی کرد.

به گفته این فعال محیط زیست پرندگانی که در منطقه حفاظت شده قیصری می توان مشاهده کرد فاخته (کبوتر جنگلی)، دارکوب سوری (دارکوب باغی)، سنگ چشم خاکستری کوچک، چرخ ریسک بزرگ، چکچک دشتی، مگس گیر راه هستند.

زارعی گفت: پرندگانی که در منطقه حفاظت شده شیدا می توان مشاهده کرد عقاب طلایی دلیجه معمولی، کاکایی ارمنی، سینه سرخ ایرانی، چکچک پشت سفید، سسک درختی زیتونی، سسک دم پهن، کلاغ کوهی نوک سرخ، سار معمولی، گنجشک خاکی، سهره معمولی چکچک دمگاه سرخ هستند.

به گفته وی، در سال 1387 از سوی سازمان حفاظت محیط زیست کبک دری به عنوان نماد جانوری استان چهار محال بختیاری معرفی شد.

دیده بان حقوق حیوانات: منطقه سیاهکوه که در مجاورت وسیع‌ ترین عرصه های بیابانی کشور قرار گرفته از بکرترین پارکهای ملی کشور به شمار می رود و با وجود ده‌ها گونه نادر جانوری و گیاهی از جمله ناشناخته ترین مناطق حیات وحش دنیاست.

به گزارش خبرنگار مهر، به دنبال معرفی مناطق حفاظت شده و پناهگاه‌های حیات وحش استان یزد در خبرگزاری مهر به عنوان یکی از جاذبه های گردشگری که البته مورد غفلت واقع شده است، در این گزارش پارک ملی سیاهکوه به عنوان تنها پارک ملی استان یزد و بکرترین پارک ملی کشور معرفی خواهد شد.

این منطقه نیز همچون سایر مناطق حفاظت شده یزد در گمنامی به سر می برد و در حالی که ویترینی از گونه های نادر جانوری و گیاهی است، ظرفیتی خفته در حیات وحش استان یزد و کشور به شمار می رود.

منطقه سیاه کوه در مجاورت یکی از وسیع ترین عرصه های بیابانی کشور قرار گرفته است و اکوسیستم های متنوعی نظیر کویر، بیابان، استپ و نمکزار در این عرصه دیده می شوند.

بر همین اساس منطقه ای با وسعت 200 هزار هکتار در مهرماه سال 1380 به عنوان منطقه حفاظت شده آگهی شد و پس از آن با توجه به ویژگی های شاخص بخش ‌های غربی منطقه حفاظت شده سیاهکوه و قابلیتهای حفاظتی آن، پیگیری های لازم از سوی اداره کل حفاظت محیط زیست استان یزد انجام شد و 80 هزار هکتار از اراضی غربی منطقه حفاظت شده سیاهکوه به پارک ملی ارتقا یافت.

از آن زمان تاکنون تلاشهای بسیاری برای حفظ و بهبود وضعیت طبیعی و زیستی این عرصه انجام شد و می توان روند رو به رشدی را در سیمای طبیعی منطقه شاهد بود.

پارک ملی سیاهکوه در محدوده بین استانهای یزد و اصفهان واقع شده و بخشهای جنوبی این منطقه از نظر تقسیمات سیاسی کشوری در استان یزد و بخشهای شمالی آن در استان اصفهان قرار دارد.

با توجه به قرار گرفتن کویر سیاه کوه در حاشیه جنوبی منطقه حفاظت شده و پارک ملی سیاه کوه، دسترسی به پارک ملی سیاه کوه تنها از طریق منطقه حفاظت شده سیاه کوه امکانپذیر است.

از این رو دو ورودی اصلی در شمال شرقی و جنوب شرقی منطقه حفاظت شده سیاهکوه که هر دو از جاده آسفالته اردکان – چوپانان منشعب می شود، به عنوان راههای دسترسی اصلی به منطقه محسوب می شوند که ورودی جنوب شرقی در کیلومتر 40 جاده اردکان – چوپانان و ورودی شمال شرقی رد کیلومتر 115 همین جاده قرار دارد.

در یک نگاه کلی می توان گفت که پارک ملی سیاه کوه هر سه واحد ژئومورفولوژیک کوهستان، دشت سرو پلایا را در خود جای داده است.

ارتفاعات منطقه به صورت تقریبا پیوسته در امتداد محور طولی منطقه گسترده شده است اما مرتفع ترین بخش عرصه با عنوان قله کافرکوه در نیمه جنوبی منطقه قرار دارد.

بخش های دشتی پارک ملی سیاه کوه غالبا در مجاورت ارتفاعات موجود و در حاشیه شرقی و غربی منطقه قرار گرفته اند و علاوه بر آن در فواصل موجود بین ارتفاعات نیز دشتهای کم وسعتی با ضخامت کم خاک مشاهده می شود.

پارک ملی سیاه کوه جزئی از تشکیلات فلات مرکزی ایران است و سازندهای سنگ شناسی این پارک از نظر سن، تمامی دورانهای زمین شناسی را شامل می شود.

از قدیمی ترین تشکیلات منطقه می توان به تشکیلات پرکامبرین اشاره کرد و در مقابل جوانترین تشکیلات این عرصه را رسوبات کواترنری تشکیل می دهند.

بخشهایی از حاشیه شمال کویر سیاه کوه نیز در پارک ملی سیاه کوه لحاظ شده است تا بر تنوع اکوسیستمی و به تبع آن بر سایر پارامترهای مربوط به تنوع زیستی غنا بخشد.

متوسط بارندگی در سیاهکوه 48 میلیمتر در سال برآورد شده است

بر اساس تحلیل آمار ایستگاه های کلیماتولوژی اطراف پارک ملی، متوسط بارندگی سالانه منطقه 48 میلیمتر برآورد شده است که حداکثر بارندگی در فصل زمستان و در دیماه و حداقل در فصل تابستان به وقوع پیوسته است.

تغییرات دمایی شبانه روز نیز در این منطقه شدید است و زمستانهای سرد و خشک و تابستانهای بسیار گرم و خشک از دیگر ویژگی های اقلیمی منطقه محسوب می شود.

با توجه به اقلیم و موقعیت جغرافیایی منطقه، هیچ گونه رودخانه دائمی در این پارک ملی وجود ندارد و تنها در زمان بارندگی های شدید، رودخانه های فصلی و موقتی منطقه آبدار می شوند.

مهمترین منابع تامین کننده نیاز آبی حیات وحش شامل چشمه ها و سنگ آبهاست و منبع اصلی تامین آب مورد نیاز گونه های کوهزی ارتفاعات سیاهکوه به ویژه کل و بز نیز سنگ آبها هستند.

در یک نگاه کلی کمبود منابع آبی در پارک ملی سیاهکوه مشهود است اما از جمله منابع آبی این منطقه می توان به چشمه قاسم وزیر، چشمه یارعلی، چشمه خلق، دو گنبد، چاه ریزاب خرما، سبزه چاه، قناتوک، ریزآب صالحی، ریزآب معراجی و چشمه تیهو اشاره کرد.

ساخت آب انبار در سیاهکوه توسط محیط زیست یزد

البته طی سالهای اخیر تعدادی آب انبار توسط اداره کل محیط زیست استا یزد در منطقه احداث شده که در خشکسالی ها نقش بسیار مهمی در ماندگاری حیات وحش در منطقه ایفا کرده اند که از جمله این آب انبارها می توان به آب انبار لای معدن، ریزاب خرما، چهل تغار، قاسم وزیر و آب انبار حوض ابریشم اشاره کرد.

پارک ملی سیاهکوه در ناحیه رویشی ایران و تورانی واقع شده است و حضور و انتشار نباتات و گونه های مختلف گیاهی در جای جای منطقه، وجود دو زیرناحیه رویشی استپی را تایید می کند.

معاون محیط طبیعی اداره کل محیط زیست استان یزد در مورد پوشش گیاهی این منطقه اظهار داشت: به طور کلی تاکنون 47 گونه گیاهی در پارک ملی سیاهکوه شناسایی شده است که چهار گونه آن دارای ارزش حفاظتی است.

حسین اکبری افزود: علاوه بر آن دو گونه نیز به لحاظ دارا بودن ارزشهای اکولوژیک حائز اهمیت است.

وی ادامه داد: رویشگاه های طبیعی منطقه شامل انواعی از تیپ های گیاهی است که از آن جمله می توان به تیپ درمنه – قیچ، تیپ قیچ، تیپ پرند، تیپ رمس، تیپ رمس – قیچ، تیپ جفنه – درمنه، تیپ گز، تیپ تاغ، تیپ کسیدان و تیپ بادام کوهی اشاره کرد.

پارک ملی سیاه کوه؛ بلامعارض ترین مناطق تحت مدیریت سازمان محیط زیست

اکبری در مورد حیات و حش و زیستگاه های جانوری سیاهکوه نیز اظهار داشت: پارک ملی سیاهکوه یکی از بلامعارض ترین مناطق تحت مدیریت سازمان محیط زیست در حوزه استان یزد است.

وی ادامه داد: این منطقه از نظر تراکم پوشش گیاهی شرایط مطلوبی برای زیست جانوران حاشیه کویر دارد ضمن اینکه به علت بعد مسافت تا اماکن مسکونی و عدم تعدد راه های ارتباطی، از دستبرد شکارچیان و اشکال مختلف توسعه مصون مانده است به طوریکه وجود حداقل تعارضات انسانی از مهمترین امتیازات بارز و برجسته منطقه سیاهکوه است که دستیابی به اهداف حفاظتی و اجرای برنامه های مدیریتی را آسانتر می کند.

یکپارچکی زیستگاه ها و ناچیز بودن تعارضات انسان ساخت در منطقه حفاظت شده پارک ملی سیاهکوه، این منطقه را از نظر حفظ، نگهداری و احیای جمعیت گونه های کاریزمای حیات وحش ممتاز کرده است به گونه ای که ارتفاعات سیاهکوه از مطلوبترین زیستگاه های کل و بز استان یزد است و اشکال تپه ماهوری و وجود دره های متعدد نیز جمعیت های مناسبی از قوچ و میش را در خود جای داده است.

جبیر از دیگر گونه های برجسته پارک ملی سیاه کوه به شمار می رود که دامنه انتشار این گونه در عرصه های دشتی شرق پارک ملی و امتداد آن در منطقه حفاظت شده سیاه کوه گسترده شده و جمعیت این گونه روند رو به رشدی به خود گرفته است.

اکبری در مورد وجود یوزپلنگ در این منطقه نیز اظهار داشت: امنیت حاکم بر منطقه ظرف چند سال گذشته و احیای جمعیت علفخواران، موجب گرایش مجدد گونه های چتر نظیر یوزپلنگ به عرصه های دشتی و تپه ماهوری شده است.

وی عنوان کرد: به طور کلی در منطقه حفاظت شده و پارک ملی سیاهکوه 19 گونه پستاندار شناسایی شده است که از این تعداد هشت گونه به عنوان اولویتهای حفاظتی مطرح شده اند اما در میان آنها یوزپلنگ، کاراکال و شاه روباه دارای اهمیت بیشتری هستند.

19 گونه پستاندار در سیاهکوه شناسایی شد

اکبری یادآور شد: بز کوهی، قوچ و میش، جبیر، گرگ، شغال، روباه معمولی، شاه روباه، پلنگ ایرانی، یوزپلنگ آسیایی، کاراکال، کفتار، خرگوش، تشی، خارپشت ایرانی، هامستر خاکستری، موش خانگی، دوپای کوچک، پامسواکی بزرگ و روباه شنی از جمله پستانداران موجود در منطقه سیاه کوه هستند.

وی پرندگان این منطقه را نیز شامل زاغ بور، باقرقره شکم سیاه، باقرقره گندمی، هوبره، چکاوک بیابانی، تیهو و کبک برشمرد.

اکبری اظهار داشت: امنیت حاکم بر منطقه و نیز ناچیز بودن تعارضات انسانی موجب زادآوری این گونه های ارزشمند در منطقه شده و علاوه بر آن تولید مثل هوبره در حاشیه ارتفاعات سیاهکوه و قاسم وزیر نیز حائز اهمیت و توجه است.

وی افزود: تاکنون 34 گونه پرنده در پارک ملی سیاهکوه شناسایی شده اما پرندگان مهاجری از راسته شاهین سانان و نیز پرندگان کنار ابزی در منطقه دیده شده اند که هنوز رسما شناسایی و گزارش نشده اند.

34 گونه پرنده در سیاهکوه شناسایی شده که 11 گونه واجد ارزشهای حفاظتی است

اکبری یادآور شد: در بین 34 گونه پرنده که در منطقه سیاهکوه شناسایی شده اند، 11 گونه واجد ارزشهای حفاظتی هستند که در میان آنها عقاب شاهی، بالابان، شاهین، بحری و هوبره بر اساس قوانین جمهوری اسلامی در معرض خطر انقراض قرار دارند و از اهمیت بالایی برخوردار هستند.

منطقه سیاه کوه نیز همانند پناهگاه نایبندان و منطقه حفاظت شده کالمند – بهادران از ویژگی های منحصر بفردی برخوردار است که می توان از آن در بخش گردشگری نیز به بهترین نحو استفاده کرد.

در گزارش های بعدی مناطق حفاظت شده کوه بافق، پناهگاه حیات وحش بورویئه خاتم و پناهگاه حیات وحش دره انجیر معرفی خواهند شد.

……………….

گزارش: نیره شفیعی پور

_______________
خبر مرتبط:
پناهگاه نایبندان؛ جاذبه ای بکر در عمق کویر/ نایبندان مستعد جذب توریست